Kirkjuþing

I. Inngangur
Núverandi kirkjuráð var kjörið á kirkjuþingi 2006, en kosið var til kirkjuþings á fyrri hluta árs 2006. Kirkjuþing 2009 er síðasta reglulega þingið á kjörtímabilinu. Kosið verður til kirkjuþings fyrrihluta árs 2010.

Forseti kirkjuþings er Pétur Kr. Hafstein, fyrrv. hæstaréttardómari. Forseti kirkjuráðs er lögum samkvæmt biskup Íslands, Karl Sigurbjörnssson. Auk biskups sitja í kirkjuráði sr. Halldór Gunnarsson, Holti undir Eyjafjöllum, Jóhann E. Björnsson, Reykjavík, sr. Kristján Björnsson, Vestmannaeyjum og Sigríður M. Jóhannsdóttir, Akureyri.
Á kirkjuþingsárinu tók til starfa ný ríkisstjórn og nýr dóms- og kirkjumálaráðherra, Ragna Árnadóttir.

II. Kirkjuráð
Kirkjuráð er fjölskipað stjórnvald í skilningi stjórnsýsluréttar og fer með framkvæmd sameiginlegra málefna Þjóðkirkjunnar, þar á meðal verkefna sem lög og stjórnvaldsreglur ætla því og erinda sem vísað er til þess m.a. af hálfu kirkjuþings. Ákvörðunum kirkjulegra stjórnvalda má almennt skjóta til kirkjuráðs til endanlegrar úrlausnar. Undanskildar eru ákvarðanir úrskurðar- og áfrýjunarnefnda svo og ákvarðanir biskups um kenningu kirkjunnar.

Kirkjuráðsfundir
Kirkjuráð heldur fundi að jafnaði einu sinni í mánuði á Biskupsstofu. Auk kirkjuráðsmanna og framkvæmdastjóra sitja fundi ráðsins Ragnhildur Benediktsdóttir, skrifstofustjóri Biskupsstofu, Sigríður Dögg Geirsdóttir, fjármálastjóri Biskupsstofu og sr. Þorvaldur Karl Helgason, biskupsritari, sem ritar fundargerð.

Forseti kirkjuþings hefur setið fundi kirkjuráðs þegar fjallað er um kirkjuþing. Þá komu á fund kirkjuráðs í nóvember 2008 á meðan málefni kirkjuþings 2008 voru til umræðu, auk forseta kirkjuþings, varaforsetarnir Margrét Björnsdóttir og Ásbjörn Jónsson, svo og formenn fastanefnda kirkjuþings 2008, sr. Þorbjörn Hlynur Árnason, formaður löggjafarnefndar og sr. Gísli Gunnarsson formaður allsherjarnefndar en Einar Karl Haraldsson, formaður fjárhagsnefndar boðaði forföll.

Starfsfólk kirkjuráðs
Hjá kirkjuráði starfa sjö starfsmenn í fullu starfi. Þau eru: Framkvæmdastjóri kirkjuráðs Guðmundur Þór Guðmundsson lögfræðingur, Anna Guðmunda Ingvarsdóttir lögfræðingur, Guðrún Finnbjarnardóttir fulltrúi, Höskuldur Sveinsson arkitekt og Kristín Mjöll Kristinsdóttir innanhúsarkitekt öll á fasteignasviði. Á sviði upplýsingatæknimála starfa Örvar Kárason verkefnisstjóri, en hann hefur undanfarin ár unnið að ýmsum málefnum er varða upplýsingatækni, einkum við vefi kirkjunnar og umsjónarmaður notendaaðstoðar, Ragna Björk Kristjánsdóttir. Hún vinnur einnig við að þróa innri vef kirkjunnar og sér um tölvunámskeið o.fl.
Í hlutastarfi eru Magnhildur Sigurbjörnsdóttir viðskiptafræðingur á Biskupsstofu í 40% starfshlutfalli. Hún veitir sóknarnefndum ráðgjöf í fjármálum og undirbýr úthlutanir úr Jöfnunarsjóði sókna. Þá starfar Sigurgeir Skúlason landfræðingur í 25% starfshlutfalli. Hann vinnur að því að afmarka lóðir fyrir kirkjur, kirkjugarða og prestssetur en um samstarfsverkefni kirkjuráðs og kirkjugarðaráðs er að ræða.
Framkvæmdastjóri kirkjuráðs er í árs námsleyfi frá 1. september s.l. og mun skrifstofustjóri Biskupsstofu gegna starfi hans á meðan.

Ráðgjafahópar kirkjuráðs
Ráðgjafahópar kirkjuráðs veita kirkjuráði ráðgjöf og leiðbeiningar við úrlausnir mála. Í hverjum hópi er einn kirkjuráðsmaður, formaður samsvarandi þingnefndar kirkjuþings og einn tilnefndur af biskupi Íslands. Hóparnir eru alls fjórir.
- Fjármálahópur tengist fjárhagsnefnd kirkjuþings. Hann er skipaður kirkjuráðsmanninum Jóhanni E. Björnssyni og formanni fjárhagsnefndar kirkjuþings Einari Karli Haraldssyni og fulltrúi biskups Íslands er fjármálastjóri Biskupsstofu.
- Kirkjustarfshópur tengist allsherjarnefnd kirkjuþings. Hann er skipaður kirkjuráðsmanninum Sigríði M. Jóhannsdóttur, formanni allsherjarnefndar kirkjuþings, sr. Gísla Gunnarssyni og fulltrúi biskups Íslands er biskupsritari.
- Lagahópur tengist löggjafarnefnd kirkjuþings. Hann er skipaður kirkjuráðsmanninum sr. Kristjáni Björnssyni, formanni löggjafarnefndar kirkjuþings sr. Þorbirni Hlyni Árnasyni og fulltrúi biskups Íslands er framkvæmdastjóri kirkjuráðs.
- Ráðgjafarhópur um fasteignir er skipaður kirkjuráðsmanninum sr. Halldóri Gunnarssyni, kirkjuþingsmanninum Bjarna Kr. Grímssyni og fulltrúi biskups Íslands er skrifstofustjóri Biskupsstofu. Anna Guðmunda Ingvarsdóttir, lögfræðingur á fasteignasviði, situr fundi hópsins og ritar fundargerðir. Framkvæmdastjóri kirkjuráðs situr að jafnaði fundi hópsins. Lárus Ægir Guðmundsson, kirkjuþingsmaður og formaður stjórnar prestssetra hefur setið nokkra fundi þegar málefni prestssetra eru á dagskrá.

III. Kirkjuþing
Störf kirkjuþings
Kirkjuþing 2008 var haldið í Grensáskirkju dagana 20.-25. október og 28 nóvember en þá var gengið frá 4. máli kirkjuþings 2008 um frumvarp til þjóðkirkjulaga.

Á þinginu voru lögð fram fjögur þingmannamál, biskup Íslands flutti þrjú mál, kirkjuráð flutti tíu mál, fjárhagsnefnd tvö mál, allsherjarnefnd eitt og löggjafarnefnd eitt og tvö voru dregin til baka, alls 23 mál. Að venju voru Gerðir kirkjuþings gefnar út og þeim dreift til þingfulltrúa, presta, formanna sóknarnefnda o. fl. Þar er finna breytingar á starfsreglum, nýjar starfsreglur og ályktanir og samþykktir kirkjuþings.

Afgreiðsla mála kirkjuþings 2008
Hér verður rakin afgreiðsla kirkjuráðs vegna kirkjuþings 2008.

1. mál 2008. Skýrsla kirkjuráðs.
Þingsályktanir kirkjuþings voru eftirfarandi (skáletrað):
Kirkjuþing telur nauðsynlegt að koma þinglýsingum kirkjulegra eigna í viðunandi horf og beinir því til kirkjuráðs að þeim málum verði hraðað sem kostur er.
Áfangaskýrsla um framvindu verkefnisins fylgir með skýrslu þessari.
Kirkjuþing ályktar að skýra þurfi stefnu Fjölskylduþjónustu kirkjunnar og starfseminni verði fundið hagstæðara húsnæði. Leitað verði eftir nánari tengslum við stofnanir og starfsfólk kirkjunnar um land allt til að styrkja þjónustu og rekstrargrundvöll.
Kirkjuráð leggur fram á þessu kirkjuþingi nýjar starfsreglur um Fjölskylduþjónustu kirkjunnar. Gerður var leigusamningur árið 2006 milli Fjölskylduþjónustu kirkjunnar og fasteignafélagsins Eikar ehf. til ársins 2014. Samningaviðræður við leigusala um lækkun húsaleigu eða brottfall leigusamningsins hafa ekki borið árangur.

Kirkjuþing beinir því til kirkjuráðs að lokaskýrslu um árangursmat í kirkjustarfi verði komið í viðeigandi farveg í tengslum við endurskoðun á heildarþjónustu kirkjunnar.
Sjá þingsályktun í 5. máli kirkjuþings 2008.

Kirkjuþing telur æskilegt að starfshópur vinni áfram að mótun umhverfisstefnu þjóðkirkjunnar og að umhverfisverkefnum sem kynnt voru með skýrslu kirkjuráðs 2008. Umhverfisstefna þjóðkirkjunnar verði til afgreiðslu á kirkjuþingi 2009.
Kirkjuráð fól starfshópnum að vinna að drögum að umhverfisstefnu þjóðkirkjunnar. Tillaga til þingsályktunar um málið liggur fyrir kirkjuþingi nú.

Kirkjuþing ályktar að ráða þurfi upplýsingastjóra þjóðkirkjunnar í fullt starf og vísar til tillögu nefndar um samband kirkju og fjölmiðla í því sambandi. Leitað verði leiða til að forgangsraða í fjárhagsáætlun kirkjunnar þannig að finna megi þessu stað.
Kirkjuráð tók málið til umræðu við úthlutun og ákvað að fresta ráðningu upplýsingafulltrúa í fullt starf að svo stöddu enda sinna verkefnisstjórar á guðfræði- og þjóðmálasviði og á upplýsingasviði verkefninu í hlutastarfi.

Í nefndaráliti allsherjarnefndar við skýrslu kirkjuráðs segir m.a:
Allsherjarnefnd leggur áherslu á að kynning mála á kirkjuþingi sé efld heima í héraði. Nefndin tekur undir þær hugmyndir kirkjuráðs að haldnir séu aukahéraðsfundir eða leiðarþing að hausti til kynningar á málum kirkjuþings. Beinir nefndin því ennfremur til kirkjuráðs að það sendi próföstum orðsendingu þessa efnis fyrir héraðsfundi vorið 2009.
Í 6. máli kirkjuþings, tillaga að starfsreglum um þingsköp kirkjuþings, er í 14. gr. kveðið á um sérstaka þingmálafundi þar sem skylt verður að kynna kirkjuþingsmál áður en þau eru send forseta kirkjuþings.

Allsherjarnefnd telur tímabært að hefja endurskoðun á Stefnu- og starfsáherslum þjóðkirkjunnar 2004-2010 í ljósri breyttra aðstæðna í íslensku samfélagi sem vísast munu hafa mikil áhrif á kirkjulegt starf á næstunni.
Samkvæmt stefnuskjalinu er gert ráð fyrir að mat verði lagt á framkvæmd stefnunnar og einstaka þætti hennar árin 2009-2010. Er það lokaáfangi stefnumótunarinnar.
Kirkjuráð lítur svo á að með vinnu við heildarskipan þjónustu kirkjunnar sem lýst er í 5. máli, tillögu til þingsályktunar um áfangaskýrslu um heildarskipan þjónustu kirkjunnar,
hafi verið lagt mat á stefnumótunina og er vísað til meginhugmynda sem þar koma fram.

2. mál 2008. Fjármál þjóðkirkjunnar.
Kirkjuþing 2008 afgreiðir ársreikninga þjóðkirkjunnar fyrir árið 2007 um einstaka sjóði, stofnanir og viðfangsefni þjóðkirkjunnar athugasemdalaust.
Rekstraráætlun fyrir árið 2009 um helstu viðfangsefni þjóðkirkjunnar, er í samræmi við megináherslur kirkjuþings með hliðsjón af þeim fjárhagsramma sem þjóðkirkjan býr við.
Í nefndaráliti fjárhagsnefndar er að finna ábendingar og tilmæli sem kirkjuráð taldi sérstaka ástæðu til að fjalla um.
1. Fyrirsjáanlegt er að meðaltekjuskattstofn einstaklinga milli áranna 2008 og 2009 lækki að raungildi og það muni hafa áhrif til lækkunar sóknargjalda árið 2010. Af þessum sökum beinir fjárhagsnefnd því til kirkjuráðs að brýna fyrir sóknarnefndum að gæta ýtrasta aðhalds á fjárhagsárinu 2009.
Kirkjuráð ritaði öllum sóknarnefndum bréf með hvatningu til fjárhagslegs aðhalds í hvívetna.

2. Fjárhagsnefnd beinir því til kirkjuráðs að í fjárhagsáætlun 2009 verði lagðir fram fjármunir til þess að styrkja söfnuði og prófastsdæmi vegna stuðnings þeirra við almenning í efnahagsþrengingum.
Á fjárhagsáætlun kirkjumálasjóðs 2009 var ákveðið að leggja fram sérstaka fjárhæð til þessa verkefnis.

3. Fjárhagsnefnd beinir því til kirkjuráðs að leggja fram fjárhagsáætlun til næstu fimm ára varðandi skipulag þjónustu presta og djákna kirkjunnar sbr. áætlun um prestsembætti 2009 sem var fylgiskjal með 2. máli kirkjuþings - fjármálum kirkjunnar. Áætlunin verði lögð fyrir kirkjuþing 2009.
Kirkjuráð og biskupafundur héldu sameiginlegan fund þar sem rædd var fimm ára áætlun um ráðstöfun prestsembætta og áætlun um hvar prestssetur skuli lögð til samkvæmt samþykkt kirkjuþings 2008 um fjárfestingarstefnu kirkjunnar.
Í ljósi breyttra aðstæðna í fjármálum kirkjunnar er ekki lögð fram að svo stöddu áætlun um stöðu prestsembætta og prestssetra næstu fimm árin.

4. Fjárhagsnefnd leggur til að á hverju kirkjuþingi verði eitt viðfangsefni kirkjunnar á fjármála- og þjónustusviði tekið til sérstakrar umfjöllunar og kynningar. Á kirkjuþingi 2009 verði það Hjálparstarf kirkjunnar.
Kirkjuráð ræddi við forseta kirkjuþings um þessi tilmæli og verður sérstök kynning á starfsemi Hjálparstarfs kirkjunnar hér á þessu kirkjuþingi.

5. Fjárhagsnefnd leggur til að í árlegum rekstrarreikningi kirkjumálasjóðs verði æskulýðsmál sérstakur liður, ásamt sundurliðun í skýringum.
Kirkjuráð leggur fram í 2. máli yfirlit um kostnað vegna æskulýðsmála hjá kirkjumálasjóði.

6. Fjárhagsnefnd ítrekar að unnið verði áfram að rafrænum skilum á ársreikningum ásamt ársskýrslum sókna.
Ríkisendurskoðun samþykkir ekki að nægjanlegt sé að skila ársreikningum rafrænt og hefur þeim því verið skilað árituðum. Ársreikningsformið er aðgengilegt á vef þjóðkirkjunnar.

3. mál 2008. Starfsreglur um breyting á starfsreglum um skipulag kirkjunnar í héraði nr. 1026 / 2007.
Starfsreglurnar hafa verið sendar til birtingar í B-deild Stjórnartíðinda.

4. mál 2008. Þingsályktun um áfangaskýrslu nefndar um endurskoðun á lögum um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar nr. 78/1997.
Annarri umræðu um málið á kirkjuþingi var frestað til 28. nóvember 2008.
Kirkjulaganefndin kom saman eftir frestun kirkjuþings, fór yfir ábendingar kirkjuþings, gerði nokkrar lagfæringar á frumvarpinu og fór yfir athugasemdir. Málið var sent til prófasta og héraðsnefnda, Djáknafélags Íslands og Prestafélags Íslands til umsagnar. Prófastar boðuðu til sérstaks fundar um málið. Samþykkt var ályktun kirkjuþings um frumvarp til þjóðkirkjulaga og var því beint til dóms- og kirkjumálaráðherra að flytja málið á Alþingi.

5. mál 2008. Um heildarskipan þjónustu kirkjunnar.
Kirkjuþing 2008 samþykkti meginhugmyndir sem fram komu í skýrslu nefndar um heildarskipan þjónustu kirkjunnar. Ennfremur verði unnið áfram að verkefninu með gerð tillagna um skipan prestakalla og prófastsdæma.
Kirkjuþing 2008 beindi því til kirkjuráðs að sameina í eitt skjal skýrslu um heildarskipan þjónustu kirkjunnar, 5. mál kirkjuþings 2008, samþykktir um innri málefni kirkjunnar, 6. mál 2008 og þingsályktun um sérþjónustu kirkjunnar, 7. mál kirkjuþings 2008.
Jafnhliða verði skoðað hvort bæta skuli inn í það skjal viðeigandi starfsreglum eða ákvæðum í þeim og til verði einn bálkur er fjalli um grunnforsendur, umfang og umgjörð þjónustu kirkjunnar. Málið í heild sinni verði til umfjöllunar á kirkjuþingi 2009.
Kirkjuráð skipaði nefnd til að fjalla um 5. og 7. mál og um skýrslu um árangursmat í kirkjustarfi sem fylgdi skýrslu kirkjuráðs 2008 í tengslum við endurskoðun á heildarþjónustu kirkjunnar. Fyrri nefndarmenn voru endurskipaðir þau sr. Jón Helgi Þórarinsson kirkjuþingsmaður, sr. Steinunn Arnþrúður Björnsdóttir verkefnisstjóri á Biskupsstofu og sr. Þorvaldur Karl Helgason biskupsritari. Auk þeirra voru skipuð í nefndina, Magnea Sverrisdóttir djákni, Dagný Halla Tómasdóttir framkvæmdastjóri ÆSKR og sr. Vigfús Bjarni Albertsson sjúkrahúsprestur. Áfangaskýrsla nefndarinnar er til umfjöllunar í 5. máli kirkjuþings 2009.

6. mál 2008. Þingsályktun um drög að samþykktum um innri málefni þjóðkirkjunnar.
Kirkjuþing 2008 samþykkti að beina því til biskups Íslands að drög að samþykktum um innri málefni kirkjunnar verði áfram til kynningar og umræðu á vettvangi kirkjunnar og hljóti lokaafgreiðslu á kirkjuþingi 2009.
Biskup Íslands leggur nú á þessu þingi fram samþykktir um innri málefni þjóðkirkjunnar til staðfestingar kirkjuþings.

7. mál 2008. Þingsályktun um sérþjónustu kirkjunnar.
Kirkjuþing 2008 beindi því til kirkjuráðs að tillaga til þingsályktunar um sérþjónustu kirkjunnar, samkvæmt 7. máli kirkjuþings 2008 verði unnin áfram sem hluti af 5. máli kirkjuþings 2008 um heildarskipan þjónustu kirkjunnar.
Sjá bókun hér að ofan um 5. mál.

8. mál 2008. Þingsályktun um kaup og sölu fasteigna.
Kirkjuþing 2008 samþykkti kaup kirkjumálasjóðs á eftirtöldum fasteignum:
Fasteign í Reykjavík sem Kirkjuhús. Málið verði afgreitt í samráði við fjárhagsnefnd kirkjuþings.
Kirkjuráð ákvað að nýta sér ekki þessa heimild.

Kirkjuþing 2008 samþykkti sölu eftirtalinna fasteigna í eigu kirkjumálasjóðs:
1. Jörðin Bergþórshvoll I, Rangárþingi, Rangárvallaprófastsdæmi.
Jörðin var seld í júlí fyrir kr. 68 milljónir.

2. Jörðin Hvoll í Saurbæ, Dalabyggð, Snæfellsness- og Dalaprófastsdæmi.
Málið er í vinnslu hjá fasteignasviði kirkjuráðs.

3. Jörðin Prestbakki II, Húnavatnsprófastsdæmi.
Málið er í vinnslu hjá fasteignasviði kirkjuráðs.
4. Prestsbústaðurinn Víðihlíð 8, Sauðárkróki, Skagafjarðarprófastsdæmi.
Fasteignin var seld og önnur keypt í staðinn, þ.e. einbýlishús að Barmahlíð 7, Sauðárkróki.

5. Prestsbústaðurinn Sunnuvegur 6, Þórshöfn, Langanesbyggð,
Þingeyjarprófastsdæmi.
Fasteignin var seld og önnur fasteign á Þórshöfn hefur ekki verið keypt að svo stöddu. Sóknarpresturinn fékk tímabundna heimild til að búa áfram á Skeggjastöðum.

6. Tíu hektara landspilda úr landi prestssetursjarðarinnar Breiðabólsstaðar, Rangárvallaprófastsdæmi.
Málið er í athugun hjá fasteignasviði kirkjuráðs.

7. Kirkjuhúsið, Laugavegi 31, Reykjavík.
Kirkjuráð ákvað að hætta við sölu fasteignarinnar.

8. Prestsbústaðurinn Túngata 28, Tálknafirði, Vestfjarðaprófastsdæmi.
Fasteignin var seld á kr. 7,1 milljón.

Makaskipti á tveimur landspildum úr landi prestssetursjarðarinnar Grenjaðarstaðar, Þingeyjarprófastsdæmi, önnur um 10,3 hektarar að stærð og hin um 7,1 hektari að stærð og sambærilegum spildum úr landi grannjarðarinnar Aðalbóls.
Málið er í vinnslu hjá fasteignasviði kirkuráðs.

9. mál 2008. Þingsályktun um fjárfestingarstefnu þjóðkirkjunnar.
Kirkjuþing 2008 samþykkti eftirfarandi fjárfestingarstefnu þjóðkirkjunnar og fól kirkjuráði að fylgja eftir framkvæmd hennar.
Markmiðið með fjárfestingum þjóðkirkjunnar er að styrkja og efla starf kirkjunnar um land allt. Þjóðkirkjan leggur áherslu á að tryggja bestu ávöxtun fjármuna sinna, með eins lítilli áhættu og kostur er á hverjum tíma og meti fjárfestingarkosti í ljósi samfélagslegrar ábyrgðar og kristinna siðgilda. Fjármunir skulu einkum ávaxtaðir hjá traustum innlánsstofnunum. Kirkjuráð leggur árlega fyrir kirkjuþing fjárfestingastefnu á þessum grundvelli.
Kirkjuráð leggur fram til umræðu og ályktunar í 2. máli kirkjuþings 2009 um fjármál kirkjunnar fjárfestingarstefnu þjóðkirkjunnar vegna 2010.

Þjóðkirkjan á varasjóð ábyrgðardeildar Jöfnunarsjóðs sókna, sbr. reglugerð um ábyrgðir nr. 865/2001.
Ábyrgðir Jöfnunarsjóðs sókna eru nú fyrir um 370 milljónum kr. lánum sókna. Tilmæli bárust frá ríkisendurskoðun um að höfuðstóll ábyrgðardeildar yrði lækkaður. Kirkjuráð samþykkti að óska eftir því við dóms- og kirkjumálaráðherra að reglugerð um ábyrgðir Jöfnunarsjóðs sókna nr. 865/2001 yrði breytt til samræmis við tilmæli ríkisendurskoðunar.

Þjóðkirkjan byggir upp varasjóð í kirkjumálasjóði til að mæta áföllum og skal höfuðstóll sjóðsins nema allt að árlegum tekjum hans samkvæmt lögum um kirkjumálasjóð og Kristnisjóð. Til varasjóðsins skal renna hluti sölutekna af fasteignum og fjármagnstekna sjóða kirkjunnar samkvæmt áætlun sem kirkjuráð leggur árlega fyrir kirkjuþing.
Ekki var talið tímabært að leggja til hliðar fjármuni á þessu ári þar sem fjárframlög voru skorin niður. Nauðsynlegt er að allt tiltækt fjármagn sé fyrir hendi vegna kreppunnar og einnig vegna brýnna framkvæmda á prestssetrum svo og vegna greiðslu skulda.

Þá skal og mynda í kirkjumálasjóði sérstakt viðfangsefni til þess að stuðla að aukinni prests- og djáknaþjónustu. Kirkjuráð leggur árlega fram áætlun á kirkjuþingi um hve stórum hluta sölutekna af fasteignum og fjármunatekjum Jöfnunarsjóðs og kirkjumálasjóðs skal varið til þjónustunnar.
Kirkjuráð hefur undanfarin ár lagt til hliðar fjármuni úr kirkjumálasjóði til prests- og djáknaþjónustu. Í ljósi efnahagsþrenginga og vegna hagræðingarkröfu ríkisins munu þeir fjármunir verða nýttir til að geta haldið uppi prests- og djáknaþjónustu í prófastsdæmunum.

Þjóðkirkjan varðveitir kirkjur, prestssetur og aðrar eignir, sem styðja þjónustu hennar og markmið. Áhersla er lögð á að samræmis sé gætt innan landssvæða um hvar prestssetur eru lögð til embætta presta. Ávallt skal meta aðstæður og virða sérstök söguleg eða menningarleg rök.
Áætlun um hvar prestssetur skuli lögð til er í vinnslu. Sjá umfjöllun um í 2. mál kirkjuþings 2008.

10. mál 2008. Þingsályktun um skipun starfshóps til að móta starfsreglur fyrir kirkjuþing unga fólksins.
Kirkjuþing 2008 ályktaði að fela kirkjuráði að skipa starfshóp til að móta starfsreglur fyrir kirkjuþing unga fólksins sem haldið verði árlega. Jafnframt fái fulltrúi kirkjuþings unga fólksins rétt til setu á kirkjuþingi með málfrelsi og tillögurétti.
Starfshópurinn skoði einnig hvort stofnun æskulýðsnefndar þjóðkirkjunnar geti orðið skipulagi og æskulýðsstarfi til framdráttar.
Kirkjuráð skipaði starfshóp um málin sem skilaði tillögum til kirkjuráðs. Auk þess fóru embættismenn og kirkjustarfshópur kirkjuráðs yfir tillögurnar. Kirkjuráð leggur fram í 10. máli kirkjuþings 2009 tillögur að starfsreglum um æskulýðsþing kirkjunnar.

11. mál 2008. Þingsályktun um æskulýðsstarf í kirkjunni.
Kirkjuþing samþykkti að vísa málinu til biskups Íslands til frekari skoðunar. Málið fjallar um nefnd til að endurskoða skipulag barna- og unglingastarfs á vegum þjóðkirkjunnar. Skoðað verði sérstaklega að stofna æskulýðsnefnd þjóðkirkjunnar.
Kirkjuráð skipaði í sumar nefnd til að fjalla sérstaklega um æskulýðsstarfið í prófastsdæmum. Í nefndinni eru sr. Gísli Jónasson prófastur og sóknarprestur í Breiðholtsprestakalli, sr. Stefán Már Gunnlaugsson sóknarprestur á Hofi í Vopnafirði og Dagný Halla Tómasdóttir, framkvæmdastjóri ÆSKR. Áfangaskýrsla nefndarinnar fylgir skýrslu þessari.

12. mál 2008. Þingsályktun um fræðsluáætlun fyrir börn og unglinga.
Kirkjuþing 2008 samþykkti að fela biskupi Íslands að gera áætlun um fræðslu um kristna trú og starf meðal barna og unglinga á grunni fræðslustefnu þjóðkirkjunnar, jafnt í söfnuðum landsins sem á öðrum vettvangi. Framkvæmdaáætlun ásamt árlegri kostnaðaráætlun verði lögð fyrir kirkjuþing 2009.
Lögð eru fram með skýrslu þessari drög að framkvæmdaáætlun fræðslustarfs frá skírn barns til 18 aldurs ásamt drögum að námskrám kirkjunnar fyrir barna- æskulýðs og fermingarfræðslu sem samdar hafa verið af dr. Gunnari Finnbogasyni, sr. Maríu Ágústsdóttur, Dagnýju Höllu Tómasdóttur, Magneu Sverrisdóttur, sr. Hans Guðberg Alfreðssyni og Ásdísi Björnsdóttur. Framkvæmdaáætlunin miðar að því að setja fram þarfagreiningu skírnarfræðslunnar og er hún sem slík sameiginlegt verkefni sókna, prófastsdæma og fræðslusviðs Biskupsstofu. Framkvæmdaáætlun vegna fræðslustarfs kirkjunnar er sístætt verkefni sem þarfnast stöðugrar endurskoðunar og uppfærslu við. Heildstæð námskrá skírnarfræðslunnar verður lögð fram til samþykktar á kirkjuþingi 2010.

13. mál 2008. Starfsreglur um breyting á starfsreglum um presta nr. 735/1998.
Starfsreglurnar hafa verið sendar til birtingar í B-deild Stjórnartíðinda.

14. mál 2008. Samþykkt um staðfestingu stofnskrár fyrir Stofnun dr. Sigurbjörns Einarssonar, rannsókna- og fræðaseturs í trúarbragðafræðum og guðfræði.
Á kirkjuþingi 2008 var staðfest stofnskrár fyrir Stofnun dr. Sigurbjörns Einarssonar, rannsókna- og fræðaseturs í trúarbragðafræðum og guðfræði sem skal hafa aðsetur í Kapellu ljóssins á Keflavíkurflugvelli. Kirkjuráð skipaði í apríl s.l. eftirtalda í stjórn:
Boga Ágústsson, sem formann og Salvöru Nordal sem jafnframt gegnir stöðu varaformanns, auk þess dr. Arnfríði Guðmundsdóttur, dr. Magnús Þorkel Bernharðsson og dr. Sigurjón Árna Eyjólfsson. Skipunin gildir í fjögur ár.
Stjórn Stofnunar dr. Sigurbjörns Einarssonar hélt fyrsta stjórnarfund þann 22. október s.l. Stjórnin ákvað að hefja vinnu að undirbúningi málþings um verkefni stofnunarinnar og ganga til samninga um verkefni við Háskóla Íslands og aðrar stofnanir. Einnig var ákveðið að huga að skipan fagráðs. Ekki verður ráðinn forstöðumaður á árinu 2010.
15. mál 2008. Þingsályktun um breytta skipan sókna, prestakalla og prófastsdæma.
Þingsályktun kirkjuþings 2008 fjallaði um niðurlagningu á Kálfafellsstaðarprestakalli í Skaftafellsprófstsdæmi og Holtsprestakalli í Rangárvallaprófastsdæmi við starfslok núverandi sóknarpresta. Þá var lagt til að Hraungerðis- og Selfossprestaköll sameinist í eitt prestakall með tveimur prestum. Tillögurnar voru til umfjöllunar á biskupafundi og síðan sendar til umsagna.
Vísað er til 3. máls kirkjuþings 2009.

16. mál 2008. Þingsályktun um skiptingu jarðarinnar Mosfells, Kjalarnessprófastsdæmi.
Kirkjuþing 2008 samþykkti að jörðinni Mosfelli, Mosfellsbæ, Kjalarnessprófastsdæmi, yrði skipt þannig að prestssetrið yrði 1,9 ha landspilda umhverfis prestsbústaðinn á Mosfelli og nefnist Mosfell I er yrði áfram prestssetur prestakallsins. Það sem eftir stendur af jörðinni nefnist Mosfell II. Afmörkuð verði hæfileg lóð úr Mosfelli II umhverfis Mosfellskirkju sem tilheyri kirkjunni.
Málið er í vinnslu hjá fasteignasviði kirkjuráðs.

19. mál 2008. Þingsályktun um niðurfellingu á gjaldtöku fyrir fermingarfræðslu og skírn.
Kirkjuþing 2008 samþykkti að leggja til við dóms- og kirkjumálaráðherra að niðurfelling á gjaldtöku fyrir fermingarfræðslu og skírn komi til framkvæmda eigi síðar en 1. janúar 2010.
Ályktunin var send dóms- og kirkjumálaráðherra og kjararáði.

20. mál 2008. Starfsreglur um breyting á starfsreglum um rekstrarkostnað prestsembætta og vegna prófastsstarfa nr. 819/1999.
Um er að ræða hækkun á aksturskostnaði og tók fjárhagsáætlun kirkjumálasjóðs fyrir 2009 mið af því. Starfsreglurnar hafa verið birtar í B-deild Stjórnartíðinda.

21. mál 2008. Starfsreglur um breyting á 7. gr. starfsreglna um íslensku þjóðkirkjuna erlendis nr. 1003 / 2005.
Um er að ræða heimild til að ákvarða og greiða embættiskostnað og annan kostnað en laun í mynt þess lands þar sem viðkomandi prestur starfar. Starfsreglurnar hafa verið birtar í B-deild Stjórnartíðinda.

22. mál 2008. Þingsályktun vegna efnahagsþrenginga Íslendinga.
Ályktunin var send fjölmiðlum og birtist víða.

23. mál 2008. Þingsályktun um samningu starfsreglna.
Kirkjuþing 2008 ályktaði að leggja til við kirkjuráð að fela lagahópi, fjármálahópi, ráðgjafarhópi um fasteignir og kirkjustarfshópi kirkjuráðs undir verkstjórn forseta kirkjuþings að semja og samræma starfsreglur á grundvelli frumvarps til nýrra þjóðkirkjulaga. Verði frumvarpið að lögum á Alþingi veturinn 2008-2009 skal leggja tillögur að nýjum eða breyttum starfsreglum fyrir kirkjuþing 2009.
Forseti kirkjuþings ákvað í samráði við kirkjuráð að fresta vinnu við starfsreglurnar þar sem frumvarpið hefur ekki verið lagt fram.

Mál lögð fram á kirkjuþingi 2009
1. mál 2009. Skýrsla kirkjuráðs ásamt greinargerðum, skýrslum og öðrum fylgigögnum.
Skýrsla þessi ásamt fylgiskjölum er lögð fyrir kirkjuþing 2009 skv. starfsreglum um kirkjuráð nr. 817/2000. Að venju er vísað til Árbókar kirkjunnar þar sem m.a. er að finna skýrslur um kirkjustarfið.

2. mál 2009. Fjármál þjóðkirkjunnar.
Fjármál þjóðkirkjunnar eru lögð fram á kirkjuþingi. Reikningar stofnana og sjóða vegna ársins 2008 eru aðgengilegir öllum kirkjuþingsfulltrúum. Útdráttur úr helstu ársreikningum er í Árbók kirkjunnar. Ríkisendurskoðun skilar endurskoðunarskýrslu vegna sjóða og stofnana kirkjunnar og Biskupsstofu fyrir árið 2008.

3. mál 2009. Starfsreglur um breyting á starfsreglum um skipulag kirkjunnar í héraði nr. 1026/2007.
Tillögurnar eru lagðar fram á grundvelli stefnu kirkjuþings frá árinu 2000 um framtíðarskipan sókna, prestakalla og prófastsdæma. Vegna breytinga á búsetu og bættra samgangna verður að bregðast við og hugsa um sem besta nýtingu á þeim takmarkaða fjölda embætta sem kirkjan hefur til ráðstöfunar. Einnig þarf að hafa í huga að rekstrarkostnaður við prestssetur er umtalsverður. Þá er enn fremur litið til þess að prestaköll og prófastsdæmi þurfi jafnan að vera eðlilegar og hvetjandi starfseiningar, hvorki of fámenn né fjölmenn, sbr. tilvitnaða stefnu kirkjuþings. Tillögur þessar miða að því að mæta þessum viðmiðum.
Skýrsla nefndar um stöðu Grafarvogssóknar er fylgiskjal með skýrslu þessari.

4 mál 2009. Tillaga að staðfestingu á samþykktum um innri málefni þjóðkirkjunnar.
Samþykktir um innri mál kirkjunnar koma nú á ný fyrir kirkjuþing. Drögin voru til umræðu á kirkjuþingi s.l. haust sem ályktaði að beina því til biskups að drög að samþykktum um innri mál kirkjunnar verði áfram til kynningar og umræðu á vettvangi kirkjunnar og hljóti lokaafgreiðslu á kirkjuþingi 2009.
Í fyrirliggjandi drögum að samþykktum eru fá eiginleg nýmæli heldur er um að ræða skráningu og framsetningu þess sem kirkjan hefur á umliðnum áratugum skilið, túlkað og framkvæmt. Með fyrirliggjandi samþykktum er leitast við að samræma innri málefni þjóðkirkjunnar og færa þau nær okkar samtíma og umhverfi.

5. mál 2009. Tillaga til þingsályktunar um áfangaskýrslu um heildarskipan þjónustu kirkjunnar.
Á kirkjuþingi 2007 var lögð fram áfangaskýrsla nefndarinnar með skýrslu kirkjuráðs. Nefndin skilaði kirkjuráði jafnframt tillögu að þingsályktun og málsmeðferð. Kirkjuþing 2008 samþykkti meginhugmyndir sem þar komu fram en að áfram yrði unnið að verkefninu með gerð tillagna um skipan prestakalla og prófastsdæma. Nefndin átti einnig að kanna hvort sameina ætti í eitt skjal framlagðar hugmyndir um heildarskipan þjónustu kirkjunnar og samþykktir um innri málefni kirkjunnar sem kirkjuþing 2008 hafði til umfjöllunar. Jafnhliða yrði skoðað hvort bæta skyldi inn í það skjal viðeigandi starfsreglum eða ákvæðum í þeim og til verði einn bálkur er fjalli um grunnforsendur, umfang og umgjörð þjónustu kirkjunnar. Lögð er fram á kirkjuþingi nú áfangaskýrsla nefndarinnar til umræðu og ályktunar.

6. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um þingsköp kirkjuþings.
Í þingsköpum kirkjuþings er mælt fyrir um undirbúning og skipulag þinghalds, meðferð þingmála, fundarsköp o.fl. Þingsköpin mæla fyrir um þær leikreglur, sem unnið er eftir á kirkjuþingi. Eðlilegt er að þær leikreglur taki breytingum í rás tímans eftir því sem reynsla kallar á og ný sjónarmið koma fram um breytt og bætt vinnubrögð. Í umræðum á kirkjuþingi 2008 um framkomnar tillögur um breytingar á þingsköpum lýsti forseti kirkjuþings því yfir að forsætisnefnd þingsins hygðist semja og leggja fyrir næsta þing heildstæða tillögu að nýjum starfsreglum um þingsköp kirkjuþings. Þykir fara vel á því að slíkt sé gert í lok kjörtímabils að fenginni reynslu af þinghaldi á nokkrum undangengnum kirkjuþingum. Við samningu þessarar tillögu hefur jafnframt verið horft til laga nr. 55/1991 um þingsköp Alþingis með síðari breytingum eftir því sem við hefur átt.

7. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um prestssetur og aðrar fasteignir þjóðkirkjunnar.
Helstu markmið með tillögum að starfsreglum um prestssetur og aðrar fasteignir þjóðkirkjunnar er að setja starfsreglur sem ná yfir allar fasteignir þjóðkirkjunnar, jarðir, hús og aðrar eignir og koma um leið til móts við markmið fjárfestingastefnu þjóðkirkjunnar. Með starfsreglum þessum er einnig stefnt að einföldun á skipulagi sem varðar fasteignaumsýslu, umsjón prestssetra og ráðgjöf við sóknarnefndir og stofnanir kirkjunnar varðandi fasteignir. Þá er stefnt að því að skýra ákvarðanaferli og ábyrgð varðandi meðferð fasteigna, framkvæmdasýslu kirkjuráðs og fjárstjórnarvald kirkjuþings hvað varðar fasteignir, kaup, sölu, nýbyggingar og viðhaldsverkefni.

8. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um Fjölskylduþjónustu kirkjunnar.
Á kirkjuþingi 2008 var samþykkt eftirfarandi ályktun:
Kirkjuþing ályktar að skýra þurfi stefnu Fjölskylduþjónustu kirkjunnar og starfseminni verði fundið hagstæðara húsnæði. Leitað verði eftir nánari tengslum við stofnanir og starfsfólk kirkjunnar um land allt til að styrkja þjónustu og rekstrargrundvöll.
Kirkjuráð skipaði starfshóp til að fara yfir fram komnar tillögur um málefni fjölskylduþjónustunnar og jafnframt að skoða hvort tímabært væri að setja nýjar starfsreglur um starfsemina. Starfshópurinn taldi, í ljósi breyttrar stöðu fjölskylduþjónustunnar, þörf á að setja nýjar starfsreglur. Helstu tillögur starfshóps í þeim eru að ráða eigi prestsvígðan forstöðumann, að fjölskylduþjónustan heyri faglega undir biskup Íslands en rekstrarlega undir kirkjumálasjóð að skipað verði fagráð í stað núverandi stjórnar, að samdar verði nýjar starfsreglur og að biskup Íslands gefi út reglur um handleiðslu.
Kirkjuráð leggur fram á kirkjuþingi 2009 tillögur að starfsreglum á grundvelli vinnu starfshópsins.

9. mál 2009. Tillaga til þingsályktunar um umhverfisstefnu þjóðkirkjunnar.
Kirkjuþing 2007 ályktaði að fela kirkjuráði að skipa starfshóp sem móti umhverfisstefnu er yrði leiðarljós í umhverfisstarfi í söfnuðum þjóðkirkjunnar. Áliti yrði skilað til kirkjuþings 2008. Kirkjuráð skipaði starfshóp um málið er skilaði tillögum að umhverfisstefnu ásamt greinargerð og fylgdu tillögurnar skýrslu kirkjuráðs 2008. Kirkjuráð taldi rétt að fá frekari umfjöllun um málið áður en það yrði lagt fram sem mál á kirkjuþingi og var samþykkt á kirkjuþingi 2008 að fela starfshópnum að vinna áfram að mótun umhverfisstefnu þjóðkirkjunnar og að umhverfisverkefnum og yrði til afgreiðslu á kirkjuþingi 2009.

Í starfshópnum voru sömu nefndarmenn og áður, sr. Elínborg Sturludóttir, sóknarprestur í Stafholtsprestakalli, Margrét Björnsdóttir, kirkjuþingsfulltrúi, Ingibjörg Elsa Björnsdóttir, jarðfræðingur og umhverfisfræðingur, Jóna Bjarnadóttir, umhverfisstjórnunarfræðingur og sr. Halldór Reynisson, verkefnisstjóri á Biskupsstofu sem leiddi starf hópsins.

10. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um æskulýðsþing kirkjunnar.
Biskup Íslands boðaði til kirkjuþings unga fólksins í tengslum við kirkjudaga 2001 og aftur á kirkjudögum 2005. Á afmælisári kirkjuþings 2008 var enn boðað til kirkjuþings unga fólksins daginn fyrir setningu kirkjuþings. Segja má að með þessu hafi fengist reynsla sem styður að því að kirkjuþing unga fólksins verði fest í sessi sem reglubundinn þáttur í kirkjustarfinu. Hér er m.a. lagt til að heitinu verði breytt til aðgreiningar frá reglubundna kirkjuþingi og valið heitið æskulýðsþing kirkjunnar.

11. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um breyting á starfsreglum um rekstrarkostnað prestsembætta og vegna prófastsstarfa nr. 819/ 1999
Með tillögum þessum eru lagðar til breytingar á greiðslu rekstrar- og aksturskostnaðar presta. Tillaga þessi miðar að því að mæta óumflýjanlegri hagræðingarkröfu sem þjóðkirkjan stendur frammi fyrir í ljósi efnahagsþrengina þjóðarinnar. Lækkun rekstrarkostnaðar embættanna er liður í þeim aðgerðum sem kirkjan þarf að grípa til. Lagt er til að húsaleigustyrkur til allra presta í landinu verði afnuminn úr grunni árlegs rekstrarkostnaðar.
Rétt þykir að reglur um embættisklæði, þ.e. hempa og kragi, verði endurskoðaðar en hempa kostar nú um 500 þús. kr .

12. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um kjör til kirkjuþings.
Í þessu máli er m.a. lagt til að kjördæmin verði stækkuð til muna og komið verði á nýju kerfi meðmælenda sem frambjóðandi þarf að afla til að geta boðið sig fram. Í tillögunum felst að kosið verði á milli frambjóðendanna einna og er markmið tillögunnar einkum tvíþætt. Með afdráttarlausu framboði leikra og vígðra dreifast atkvæðin ekki með sama hætti og áður. Með því að frambjóðandi aflar meðmælenda þarf hann að leita stuðnings meðal kjörmanna en í því felst einnig ákveðið forval og kynning á frambjóðandanum. Með stækkun kjördæmanna fjölgar kjósendum að baki hverjum fulltrúa til muna án þess að breyting verði á reglunum um kjörgengi.

13. mál 2009. Tillaga til staðfestingar á jafnréttisstefnu þjóðkirkjunnar.
Jafnréttisstefna kirkjunnar tekur mið af gildandi jafnréttislögum á Íslandi, nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, en í þeim er kynjasamþætting fest í sessi sem mikilvæg leið til að koma á jafnrétti. Kirkjan vill um leið fylgja samþykktum kirkjulegra alþjóðasamtaka sem hún á aðild að um jafnrétti kynjanna og þá sérstaklega Alkirkjuráðsins, Kirknaráðs Evrópu og Lútherska heimssambandsins sem hefur allt frá árinu 1984 hvatt kirkjur sínar til að jafna hlutföll kynjanna í nefndum og ráðum. Jafnréttisstefna kirkjunnar tekur annars vegar til stjórnkerfis kirkjunnar og starfsmanna hennar og hins vegar til starfsemi og þjónustu sem kirkjan veitir.

14. mál 2009. Tillaga að staðfestingu á siðareglum vígðra þjóna og annars starfsfólks þjóðkirkjunnar.
Siðareglur þessar ná til vígðra þjóna íslensku þjóðkirkjunnar og annars starfsfólks í launuðum sem ólaunuðum störfum innan sókna og stofnana kirkjunnar. Þær eru ætlaðar til stuðnings og leiðbeiningar í þjónustu við Guð og menn. Grundvallarregla mannlegra samskipta er gullna reglan: „Allt sem þér viljið, að aðrir menn geri yður, það skuluð þér og þeim gera.” (Matt. 7,12) Starfsfólk og vígðir þjónar kirkjunnar hafa þá reglu umfram allt að leiðarljósi.

15. mál 2009. Tillaga til þingsályktunar um kaup og sölu fasteigna.
Kirkjuráð leitar heimildar kirkjuþings fyrir kaupum á Hamrahlíð 12 á Vopnafirði, Hofsprestakalli í Múlaprófastsdæmi, Króksholti 1 á Búðum, Fáskrúðsfirði, Kolfreyjustaðarprestakalli í Austfjarðarprófastsdæmi og Barmahlíð 7 á Sauðárkróki, Sauðárkróksprestakalli í Skagafjarðarprófastsdæmi.
Ennfremur er óskað heimildar til sölu á jörðinni Útskálar, Kjalarnessprófastsdæmi, jörðinni Hvoll í Saurbæ, Snæfellsness- og Dalaprófastsdæmi, jörðinni Prestbakki II, Húnavatnsprófastsdæmi, jörðinni Borgarhóll í Akrahreppi, sem er hjáleiga Miklabæjar í Skagafirði og tíu hektara landspilda úr landi prestssetursjarðarinnar Breiðabólsstaðar, Rangárvallaprófastsdæmi. Ennfremur er óskað heimildar til sölu á prestbústaðnum Túngötu 6, Suðureyri við Súgandafjörð. Þá er óskað heimildar til makaskipta á landi úr prestssetursjörðinni Grenjaðarstað og grannjörð.
Kirkjuráð telur rétt að taka sérstaklega fram að hvorki verði eignir seldar né keyptar nema viðunandi verð og skilmálar séu í boði. Heimildarákvæði um kaup og sölu fasteigna gildi fram að kirkjuþingi 2010.

25. mál 2009. Tillaga til þingsályktunar um viðaukasamning við Samkomulag íslenska ríkisins og þjóðkirkjunnar um kirkjujarðir og launagreiðslur presta og starfsmannaþjóðkirkjunnar frá 10. janúar 1997.
Um er að ræða viðaukasamning um tímabundna breytingu á fjárframlögum frá ríkinu samkvæmt samkomulagi íslenska ríkisins og þjóðkirkjunnar um kirkjujarðir og launagreiðslur presta og starfsmanna þjóðkirkjunnar frá 10. janúar 1997, sbr. 60. gr. laga nr. 78/1997 vegna kröfu ríkisins á hendur kirkjunni um hagræðingu í fjármálum. Þjóðkirkjan fellst á að leggja sitt af mörkum og hreyfir ekki andmælum við að framlög ríkisins samkvæmt samningi frá 10. janúar 1997 verði lækkuð tímabundið til samræmis við almennan niðurskurð á flestum sviðum ríkisins.

26. mál 2009. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 78/1997 um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar.
Dómsmála- og mannréttindaráðherra hyggt leggja fram á kirkjuþingi frumvarp til laga um breytingu á lögum um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar nr. 70/1997. Frumvarpið felur í sér nauðsynlegar breytingar á lögunum vegna þeirra breytinga á fjárframlögum sem greint er frá í 25. máli. Gert er ráð fyrir að breytingin á lögunum gildi tímabundið í eitt ár þ.e. árið 2010.

27. mál 2009. Tillaga að starfsreglum um meðferð kynferðisbrota innan íslensku þjóðkirkjunnar.
Starfsreglur um meðferð kynferðisbrota innan íslensku þjóðkirkjunnar hafa verið nú endurskoðaðar. Þar er nú m.a. skilgreint hugtakið kynferðisbrot samkvæmt skilgreiningu hegningalaga og barnaverndarlaga. Einnig er hlutverk fagráðs víkkað að því leyti að það skal fylgja því eftir að mál, sem varða kynferðisbrot, og upp koma innan kirkjunnar, fái viðhlítandi málsmeðferð samkvæmt landslögum og starfsreglum og vera biskupi og kirkjuyfirvöldum til ráðgjafar varðandi mál er tengjast kynferðisbrotum. Þessar breytingar á starfsreglunum liggja nú fyrir þinginu til umræðu og samþykktar.

IV. Lög og reglur
Eins og fram kemur í umfjöllun um kirkjuþing hér að framan var frumvarp til nýrra þjóðkirkjulaga afgreitt frá kirkjuþingi og sent dóms- og kirkjumálaráðherra með tilmælum um að leggja frumvarpið fyrir Alþingi. Vegna efnahagsþrenginga þjóðarinnar og stjórnarskipta varð ekki af því að frumvarpið yrði flutt á Alþingi veturinn 2008-2009.
Helstu nýmæli frumvarpsins eru þau að leitast er við að einfalda almenna löggjöf frá Alþingi um málefni þjóðkirkjunnar og færa ábyrgð og ákvarðanatöku í þeim efnum í enn ríkara mæli til kirkjuþings. Að skýrlega verði orðað í lögum að þjóðkirkjunni beri að tryggja öllum landsmönnum kirkjulega þjónustu, kirkjuþingi verði fengið æðsta vald í fjármálum þjóðkirkjunnar og að samstaða verði að nást milli kirkjuþings og biskups Íslands um samþykktir um kenningarleg málefni. Fleiri þýðingarmikil nýmæli er að finna í frumvarpinu sem ekki er kostur að rekja hér nánar.

V. Stofnanir og nefndir
Stofnanir og nefndir skila skýrslum í Árbók kirkjunnar eins og fyrr hefur verið greint frá og er vísað þangað til nánari greinargerða um starfsemi þeirra. Sú umfjöllun sem hér fer á eftir er til fyllingar því eða sérstakrar áréttingar á atriðum sem kirkjuráð vill vekja athygli kirkjuþings á.

Skálholt
Kirkjuráð ber ábyrgð á Skálholtsstað, sbr. lög nr. 32/1963. Skálholtsskóli og Skálholtsstaður eru rekinn sem ein rekstrareining. Framkvæmdastjóri er Hólmfríður Ingólfsdóttir og rektor skólans er dr. Kristinn Ólason. Aðsókn að Skálholtsstað hefur aukist jafnt og þétt og hafa tekjur staðarins aukist nokkuð. Nú er lokið öllum undirbúningi vegna nýbyggingar í Skálholti en framkvæmdinni hefur verið frestað um sinn eins og öðrum nýframkvæmdum á vegum kirkjuráðs vegna óvissu um fjárhagsafkomu þjóðkirkjunnar.

Tónskóli þjóðkirkjunnar
Tónskóli þjóðkirkjunnar starfar samkvæmt starfsreglum um kirkjutónlist á vegum þjóðkirkjunnar nr. 768/2002. Skólinn starfar eftir námskrá sem kirkjuráð samþykkir. Stjórn skólans er skipuð sr. Jóni Helga Þórarinssyni sem er formaður, Guðnýju Einarsdóttur og Ólöfu Kolbrúnu Harðardóttur.

Nefndir og starfshópar sem kirkjuráð skipar
Samkvæmt 11. gr. starfsreglna um kirkjuráð nr. 817/2000, er meginreglan sú að kirkjuráð skipar í þær nefndir sem ráðið skal skipa í, þrjá menn og þrjá til vara til fjögurra ára. Skal skipað frá og með 1. júlí árið eftir kirkjuþingskjör. Samkvæmt því bar að skipa í nefndirnar á árinu 2007 og var það gert eins og grein var gerð fyrir í skýrslu kirkjuráðs á kirkjuþingi 2007. Nokkrar breytingar hafa orðið á nefndaskipan síðan þá.

STRANDARKIRKJUNEFND
Í nefndinni eru: Ragnhildur Benediktsdóttir formaður, samkvæmt tilnefningu kirkjuráðs. Varamaður hennar er Sigríður Dögg Geirsdóttir fjármálastjóri Biskupsstofu. Samkvæmt tilnefningu sóknarnefndar Strandarsóknar, sr. Baldur Kristjánsson sóknarprestur í Þorlákshafnarprestakalli, Jóhanna Eiríksdóttir húsfreyja í Vogsósum er varamaður hans. Samkvæmt tilnefningu héraðsnefndar Árnesprófastsdæmis, sr. Jón Ragnarsson sóknarprestur í Hveragerði og Margrét Jónsdóttir, fulltrúi í héraðsnefnd Árnesprófastsdæmis varamaður hans. Gildir skipun nefndarinnar til 30. júní 2011.

STJÓRN PRESTSSETRA
Í nefndinni eru:
Aðalmenn:
Fulltrúi kirkjuráðs, Lárus Ægir Guðmundsson, formaður,
Fulltrúi kirkjuþings, Guðmunda Kristjánsdóttir, 1. varaformaður,
Fulltrúi Prestafélags Íslands, sr. Þorgrímur Daníelsson, 2. varaformaður.
Varamenn:
Ásbjörn Jónsson sem gegni stöðu formanns ef aðalmenn víkja sæti,
Helga Halldórsdóttir,
Sr. Halldóra Þorvarðardóttir.
Skipan stjórnar prestssetra tók gildi 1. janúar 2008.

BYGGINGA- OG LISTANEFND
Kirkjuráð samþykkti að framlengja skipun bygginga- og listanefndar til loka árs 2009. Formaður nefndarinnar er Jóhannes Ingibjartsson og aðrir nefndarmenn eru Guðrún Jónsdóttir arkitekt og sr. Kristján Valur Ingólfsson lektor, verkefnisstjóri á Biskupsstofu og settur sóknarprestur í Þingvallaprestakalli.

ORGELNEFND ÞJÓÐKIRKJUNNAR
Í nefndinni eru Hörður Áskelsson organisti Hallgrímskirkju og söngmálastjóri þjóðkirkjunnar; Björn Steinar Sólbergsson organisti í Hallgrímskirkju og skólastjóri Tónskóla þjóðkirkjunnar og Lenka Mateova, organisti Kópavogskirkju. Varamenn eru þau Guðný Einarsdóttir organisti í Fella-og Hólakirkju, Douglas Brotchie organisti í Háteigskirkju og Jörg Sondermann organisti Selfosskirkju. Skipan nefndarinnar gildir til 30. júní 2011.

STJÓRN SIÐFRÆÐISTOFNUNAR
Kirkjuráð samþykkti að skipa áfram sr. Irmu Sjöfn Óskarsdóttur verkefnisstjóra á Biskupsstofu sem fulltrúa þjóðkirkjunnar í stjórn Siðfræðistofnunar.

SKIPUN Í MINNINGARSJÓÐ INGIBJARGAR ÓLAFSSON Á ÍSLANDI.
Kirkjuráð skipaði Sigríði M. Jóhannsdóttur, kirkjuráðsmann í stjórn Minningarsjóðs Ingibjargar Ólafsson. Fyrir eru vígslubiskupinn á Hólum, sr. Jón Aðalsteinn Baldvinsson og Ragnhildur Benediktsdóttir, skrifstofustjóri Biskupsstofu, sem er fulltrúi biskups Íslands.

HJÁLPARSTARF KIRKJUNNAR
Kirkjuráð samþykkti árið 2008 að skipa áfram Ingibjörgu Pálmadóttur, Kristínu Magnúsdóttur og Þorstein Pálsson sem fulltrúa kirkjuráðs í fulltrúaráð Hjálparstarfsins. Varamaður er Rannveig Sigurbjörnsdóttir. Öll eru þau skipuð til tveggja ára eða til 2010.
Kirkjuráð samþykkti árið 2009 að skipa Lóu Skarphéðinsdóttur áfram til tveggja ára. Þar sem Hrafnhildur Sigurðardóttir hefur setið samfellt í sex ár er ekki unnt að skipa hana áfram samkvæmt skipulagsskránni. Kirkjuráð samþykkti að skipa í hennar stað Helgu Halldórsdóttur kirkjuþingsmann, Vík í Mýrdal, til tveggja ára. Guðbjörg Matthíasdóttir, Vestmannaeyjum, er skipuð áfram varamaður til tveggja ára.

STJÓRN KIRKJUHÚSSINS - SKÁLHOLTSÚTGÁFUNNAR
Í samræmi við ákvæði skipulagsskrár Kirkjuhússins - Skálholtsútgáfunnar hefur kirkjuráð samþykkt að skipa áfram sr. Halldór Reynisson og sr. Bernharð Guðmundsson til næstu þriggja ára. Kirkjuráð skipaði sr. Guðna Má Harðarson til þriggja ára.

STJÓRN FJÖLSKYLDUÞJÓNUSTU KIRKJUNNAR
Stjórnina skipa Kristrún Heimisdóttir lögfræðingur, formaður; sr. Anna Sigríður Pálsdóttir, prestur og sr. Sigfinnur Þorleifsson, sjúkrahúsprestur. Varamenn eru Ásbjörn Jónsson, lögfræðingur; sr. Friðrik Hjartar, prestur; og sr. Auður Eir Vilhjálmsdóttir. Skipunartími stjórnarinnar rann út um síðustu áramót og fór því kirkjuráð þess á leit við stjórn Fjölskylduþjónustunnar að hún sæti til 1. júlí 2009. Nú liggur fyrir þinginu tillaga að nýjum starfsreglum um Fjölskylduþjónustu kirkjunnar.

STJÓRN SKÁLHOLTS
Stjórn Skálholts starfar í umboði kirkjuráðs. Stjórnin er skipuð þannig að vígslubiskup, sr. Sigurður Sigurðarson, er formaður og aðrir í stjórn eru kirkjuráðsmennirnir sr. Kristján Björnsson og Jóhann E. Björnsson. Þá var ákveðið að sr. Halldór Gunnarsson verði varamaður sr. Kristjáns og Sigríður M. Jóhannsdóttir varamaður Jóhanns, en þau sitja bæði í kirkjuráði.

SAMSTARFSHÓPUR UM TILRAUNAVERKEFNI UM GRAFARVOGSSÓKN
Kirkjuþing 1999 samþykkti að tilraun yrði gerð með starfrækslu Grafarvogssóknar og Grafarvogsprestakalls í óbreyttri mynd í 10 ár frá 1. janúar 2001 að telja. Samþykkt þessi kæmi til endurskoðunar að fimm árum liðnum. Tillagan fól í sér að kannað yrði hvernig til tækist með að starfrækja kirkjusókn og prestakall sem stærri einingu en áður hefur þekkst. Kirkjuráð samþykkti að setja á stofn samstarfshóp til að fjalla um starfsemi og fjárhagsstöðu Grafarvogssóknar, vegna framangreinds tilraunaverkefnis. Samstarfshópurinn var skipaður þremur fulltrúum kirkjuráðs, sr. Kristjáni Björnssyni, kirkjuráðsmanni, sr. Þorvaldi Karli Helgasyni, biskupsritara og Sigríði Dögg Geirsdóttur, fjármálastjóra Biskupsstofu og tveimur fulltrúum Grafarvogssóknar, sr. Vigfúsi Þór Árnasyni, sóknarpresti og Bjarna Kr. Grímssyni, formanni sóknarnefndar. Sigrún Hallgrímsdóttir, löggiltur endurskoðandi starfaði með hópnum og skilaði skýrslu um fjárhagsstöðu sóknarinnar. Þá vann sr. Guðni Þór Ólafsson, prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi, úttekt á kirkjulegu starfi í sókninni, en verkefni hans var hluti af framhaldsnámi erlendis. Sóknarnefnd lagði fram skýrslu í upphafi úttektarinnar. Skýrslan um fjármál sóknarinnar er fylgiskjal með 2. máli en málið í heild fylgir með 3. máli um skipulag kirkjunnar í héraði
Í Árbók kirkjunnar er að finna yfirlit yfir allar starfandi nefndir kirkjunnar.
VI. Fjármál
Fjárhagsáætlanir og úthlutun
Kirkjuráð samþykkti í janúar 2009 fjárhagsáætlanir og úthlutaði úr Jöfnunarsjóði sókna, kirkjumálasjóði og Kynningar- fræðslu- og útgáfusjóði fyrir árið 2009. Venja er að úthlutað sé í desembermánuði en þar sem fjárlög komu ekki út fyrr en um 20. desember var ekki hægt að úthluta úr sjóðunum fyrr. Veitt var fé til verkefna sem lögmælt eru, verkefna samkvæmt samþykktum kirkjuþings og verkefna samkvæmt sérstökum ákvörðunum kirkjuráðs. Þá veitti kirkjuráð framlög til samningsbundinna verkefna, sem þjóðkirkjan er aðili að og einnig var úthlutað styrkjum til ýmissa annarra verkefna.

Fjárlagafrumvarp 2010
Lækkun á sóknargjöldum
Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2010 er boðuð breyting á lögum um sóknargjöld o.fl. nr. 91/1987 og gert ráð fyrir að festa fjárhæð sóknargjalda við 767 kr. fyrir hvern einstakling á mánuði. Árið 2010 verður heildarlækkun sóknargjalda til þjóðkirkjunnar 218 m.kr. eða 11%.
Til samanburðar má geta þess að sóknargjöld voru árið 2008 kr. 872 á mánuði en lækkuðu í 855 kr. í ársbyrjun 2009 og aftur í 811 kr. frá 1. júlí 2009.
Ef miðað væri við sóknargjöld 2008 og þá lögbundnu hækkun sem hefði átt að eiga sér stað þá nemur niðurskurðurinn allt að 17%.

Kirkjuráð hefur sent sóknum erindi um stöðu mála og brýnt fyrir sóknarnefndum að verja kirkjulegt starf sem kostur er en draga frekar úr verklegum framkvæmdum. Einnig hefur stofnunum kirkjunnar verið sent erindi um sama efni.

Jöfnunarsjóður sókna og kirkjumálasjóður
Vegna skerðingar á sóknargjöldum lækkar framlag ríkisins til Jöfnunarsjóðs sókna árið 2010 um 46 milljónir króna eða 12%. Á þessu ári er lækkun á framlagi til sjóðsins 17 milljónir króna eða 5%. Sama á við um kirkjumálasjóð en hann lækkar árið 2010 um 35 milljónir króna en á yfirstandandi ári um 13 milljónir króna og er þá miðað við fjárlög 2009.

Sóknargjald vegna ársins 2009 hefði átt að vera kr. 925 ef ekki hefðu komið til lagasetning sem lækkaði þau í kr. 833 og síðan aftur í kr. 811. Ef miðað er við óskert sóknargjöld 2009 er lækkun á framlagi ríkisins til Jöfnunarsjóðs sókna árið 2010 í raun um 69 milljónir króna eða 17% og framlag til Kirkjumálasjóðs skerðist samkvæmt sama viðmiði um 53 milljónir króna eða einnig um 17%.

Hagræðingarkrafa dóms- og kirkjumálaráðuneytis 2009 og 2010
Dóms- og kirkjumálaráðuneytið tilkynnti Biskupsstofu í júlí sl. að auk niðurskurðar samkvæmt lögum um ráðstafanir í ríkisfjármálum (skerðing á sóknargjöldum) komi í hlut þjóðkirkjunnar lækkun að fjárhæð 26,2 milljónir króna sem skuli dreifast á seinni hluta ársins 2009.

Í fjárlagfrumvarpinu kemur fram að framlög til þjóðkirkjunnar lækki um 10% á árinu 2010 en það eru um 160 milljónir króna. Kirkjuráð hefur unnið tillögur um hvernig mæta megi niðurskurði á næstu árum. Einnig hafa átt sér stað viðræður við fjármálaráðherra og dómsmálaráðherra um viðaukasamkomulag við kirkjujarðasamkomulagið vegna skerðingar á fjárframlögum og nauðsynlega staðfestingu á því í þjóðkirkjulögunum.

Með samkomulagi ríkisins og þjóðkirkjunnar frá 1997 lét kirkjan af hendi til ríkisins kirkjujarðir og aðrar kirkjueignir sem þeim fylgja, að frátöldum prestssetrum og því sem þeim fylgir. Andvirði seldra jarða skyldi renna í ríkissjóð. Á móti skuldbatt íslenska ríkið sig til að greiða laun biskups Íslands og vígslubiskupa, 138 starfandi presta og prófasta þjóðkirkjunnar og 18 starfsmanna biskupsembættisins. Ennfremur var kveðið á um í samkomulaginu að ef skráðum meðlimum þjóðkirkjunnar fjölgaði um 5.000 miðað við íbúaskrá þjóðskrár 1. desember 1996 þá skuldbatt ríkið sig til að greiða laun eins prests til viðbótar. Fækki skráðum meðlimum þjóðkirkjunnar um 5.000 miðað við íbúaskrá þjóðskrár 1. desember 1996 lækki talan að sama skapi. Eitt prestsembætti hefur bætst við vegna fjölgunar í þjóðkirkjunni og eru því embættin 139 talsins. Skýrt er tekið fram að þetta samkomulag feli í sér eignaafhendingu til handa ríkinu og skuldbindingu þess um fullnaðaruppgjör vegna þeirra verðmæta, sem ríkissjóður tók við árið 1907. Verði verulegar vanefndir á skyldum af hálfu annars hvors samningsaðila geti hinn sagt samningi þessum upp.

Af þessu er ljóst að ríkið getur ekki dregið úr samningsbundnum greiðslum til þjóðkirkjunnar nema með samningum við hana. Það er vegna þess að fjárstuðingur ríkisins við þjóðkirkjuna byggist fyrst og fremst skýrum rökum um eignarréttartilkall hennar til þeirra kirkjujarða og kirkjueigna, sem ríkinu voru endanlega fengnar með samkomulaginu frá 1997. Þetta samkomulag myndi einnig gilda þótt 62. gr. stjórnarskrárinnar um þjóðkirkjuna og stuðning ríkisvaldsins við hana yrði felld brott. Hverfi ríkisvaldið frá þessum stuðningi við kirkjuna í heild eða að hluta gegn vilja hennar raknar tilkall þjóðkirkjunnar til kirkjujarðanna við.

Nú liggur fyrir kirkjuþingi tillaga til þingsályktunar um viðaukasamning við kirkjujarðasamkomulagið og tillaga til breytingar á þjóðkirkjulögum vegna hagræðingarkröfu ríkisins.

Hallgrímskirkja – viðgerð á turni
Í september 2008 handsöluðu þáverandi dóms- og kirkjumálaráðherra, Björn Bjarnason, borgarstjórinn í Reykjavík, Hanna Birna Kristjánsdóttir og biskup Íslands samning um áframhaldandi stuðning ríkis, borgar og kirkjunnar við viðgerðir á turni Hallgrímskirkju, á árabilinu 2013 til 2018. Skuldbatt hver þeirra sig til að greiða árlega 12,4 milljónir króna. Í ágúst s.l. var Biskupsstofu kynnt sú ákvörðun að fjármálaráðuneytið vildi endurskoða þennan samning með tilliti til verulegrar lækkunar á framlagi sínu. Nýlega barst svo biskupsstofu yfirlýsing frá dóms- og kirkjumálaráðuneytinu um að framlag ríkisins til Hallgrímskirkju árin 2013-2018 yrði kr. 5 millj. á ári eða kr. 30 milljónir alls og Reykjavíkurborg hefur lækkað framlag sitt samsvarandi. Mismunurinn fellur því á Jöfnunarsjóð sókna.

Úrskurður kjararáðs um launalækkun presta
Kjararáð úrskurðaði 23. febrúar um laun presta, prófasta og vígslubiskupa, en áður hafði verið úrskurðað um laun biskups Íslands. Einingum er fækkað mismunandi mikið en jafnframt er einingarverðið lækkað. Lækkun var 6.3% að meðaltali. Laun starfsfólks biskupsstofu og kirkjuráðs eru bundin við kjarasamninga, en samningsbundnar hækkanir, sem koma áttu til framkvæmda á tímabilinu áttu sér ekki stað. Ákveðið hefur verið að heimila ekki yfirvinnu starfsfólks Biskupsstofu nema í algerum undantekningartilvikum. Einnig er stefnt að því að ráða ekki nýtt starfsfólk í stað þeirra sem láta af störfum. Þóknananefnd kirkjunnar hefur lækkað gjaldskrá sína.

Fjármál sókna
Kirkjuráð telur nauðsynlegt að bjóða skuldsettum minni sóknum aðstoð og sértækar lausnir til að létta greiðslubyrði af lánum. Greiðslubyrði lána þeirra hefur þyngst og vegur slíkt þungt í fjárhag minni sókna. Á fyrri hluta ársins fjallaði kirkjuráð um úttekt á fámennum, skuldsettum sóknum, alls 63 sóknum og þótti ekki tilefni til að grípa til sérstakra aðgerða. Ástæðan er að á undanförnum árum hefur skuldsettum, fámennum sóknum boðist aðstoð við að endursemja um lán, oft með ábyrgð Jöfnunarsjóðs sókna, sem hefur veitt árlega styrki til að standa undir afborgunum og fjármagnskostnaði. Í ljósi þrengri fjárhagsstöðu þjóðkirkjunnar á næstu árum verður leitað eftir því við lánastofnanir að semja um lán sókna til að létta greiðslubyrðina.

VII. Fasteignir
Helstu málefni sem kirkjuráð hefur fjallað um frá síðasta kirkjuþingi og varða fasteignir eru eftirtalin:

Skálholt
Eins og kunnugt er stóð til að reisa viðbyggingu sem myndi hýsa fjölnotasal og bókhlöðu við Skálholtsskóla í með þátttöku ríkisins. Hönnun og frágangi byggingateikninga er að fullu lokið. Af fjárhagsástæðum hefur verið ákveðið að fresta öllum framkvæmdum og var dóms- og kirkjumálaráðuneyti og fjármálaráðuneyti gerð grein fyrir því. Jafnframt var ráðuneytunum greint nánar frá fjárhagslegum þáttum málsins og hverju hafði þegar verið til kostað. Ríkið tekur þátt í verkefninu með fjárframlögum í sex ár, samtals um kr. 48 milljónir króna.

Stafholt
Kirkjuráð samþykkti fyrr á árinu að stefnt skyldi að því að byggja nýtt prestssetur í Stafholti. Í ljósi fjárhagsstöðu kirkjumálasjóðs var síðan samþykkt að fresta að sinni öllum nýbyggingum prestssetra. Heilbrigðisyfirvöld úrskurðuðu prestsbústaðinn í Stafholti óíbúðarhæfan og því var leigt húsnæði í Borgarnesi fyrir sóknarprestinn til bráðabirgða en ekkert hentugt húsnæði fannst innan prestakallsins á þeim tíma.

Útskálar
Kirkjuráð hefur samþykkt með fyrirvara um samþykki kirkjuþings kauptilboð í jörðina Útskála í Sveitarfélaginu Garði. Kaupandi er sveitarfélagið. Undanskilið sölunni verða hæfileg lóð fyrir kirkju, kirkjugarð og prestssetrið, Skagabraut 30 sem staðsett er innan Útskálajarðarinnar. Vísað er 15. máls kirkjuþings 2009.

Hús á Vopnafirði
Kirkjuráð hefur samþykkt kauptilboð í fasteignina Hamrahlíð 12, Vopnafirði þar sem núverandi prestbústaður hentar ekki fjölskyldu prestsins vegna fötlunar barns hans. Kirkjumálasjóður mun leigja prestsbústaðinn á Hofi út ásamt hæfilegu landrými, en hlunnindatekjur sóknarprestsins verða með óbreyttum hætti.
Vísað er 15. máls kirkjuþings 2009.

Prestsbústaður á Sauðárkróki
Kirkjuráð hefur samþykkt kaup á fasteigninni Barmahlíð 7, Sauðárkróki sem prestsbústað þar sem fyrri prestbústaður hentaði ekki fjölskyldu prestsins vegna fötlunar barns hans.
Fyrri prestsbústaður að Víðihlíð 8 hefur verið seldur. Kirkjuþing 2008 veitti heimild til sölunnar.
Vísað er 15. máls kirkjuþings 2009.

Bergþórshvoll I
Kirkjuráð hefur gengið frá sölu á Bergþórshvoli I að fjárhæð 68 milljónir króna. Kirkjuþing 2008 veitti heimild til sölunnar.

Prestsbústaður á Fáskrúðsfirði
Kirkjuráð hefur gengið frá kaupum á fasteigninni Króksholt 1 á Búðum, Fáskrúðsfirði, vegna lélegs ástands prestsbústaðarins á Kolfreyjustað. Var ljóst að ekki væri hægt að afhenda nýskipuðum sóknarpresti prestssetrið á Kolfreyjustað í núverandi ástandi og að fenginni tillögu sóknarnefndar var ráðist í að kaupa húsnæði á Búðum sem prestsbústað þar til ákveðið hefur verið endanlega um framtíðarstaðsetningu prestssetursins.
Vísað er 15. máls kirkjuþings 2009.

Mælifell, Skagafjarðarprófastsdæmi
Sr. Ólafur Hallgrímsson, fv. sóknarprestur, sem látið hefur af störfum hefur fengið leigða fyrrum prestssetursjörðina Mælifell.

Háls í Fnjóskadal
Eignin skiptist í Háls I, jörð ásamt húsakosti og Háls II, einbýlishús með þriggja hektara lóð. Unnið er að því að afmarka endanlega lóðina fyrir Háls II og auglýsa að því búnu eignirnar til leigu.

Eystri- Ásar, Skaftárhreppi
Ágreiningur eru um ytri mörk jarðanna Eystri og Ytri-Ása og ýmis önnur réttindamál eru óljós. Kirkjuráð, vegna Eystri-Ása, hefur ákveðið að hefja undirbúning dómsmáls gegn eigendum aðliggjandi jarða í samráði við sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið en íslenska ríkið er eigandi Ytri-Ása.

Borgarhóll, Skagafirði
Borist hefur tilboð í jörðina Borgarhól, sem er skipt út úr landi prestssetursjarðarinnar Miklabæjar í Skagafjarðarprófastsdæmi. Um er ræða 80 hektara og er landið bundið í erfðaábúð og öll mannvirki eru eign ábúanda.
Vísað er 15. máls kirkjuþings 2009.

Túngata 28, Tálknafirði
Fyrrum prestsbústaður á Tálknafirði var seldur á árinu. Kirkjuþing 2008 veitti heimild til sölunnar.

Prestsbústaður á Þórshöfn
Prestsbústaður að Sunnuvegi 6 á Þórshöfn var seldur á árinu með heimild kirkjuþings 2008. Sóknarpresturinn í Langanesprestakalli hefur fengið heimild til að sitja áfram á Skeggjastöðum sem var prestssetur fyrir sameiningu prestakallanna Skeggjastaða- og Þórshafnarprestakalls.

VIII. Ýmis verkefni kirkjuráðs
Fjölskylduþjónusta kirkjunnar
Fjölskylduþjónusta kirkjunnar hefur verið starfrækt frá árinu 1992. Hún starfar samkvæmt Starfsreglum um sérhæfða þjónustu kirkjunnar við fjölskylduna nr. 824/2000. Hún skal veita ráðgjöf í fjölskyldumálum sbr. lög um kirkjumálasjóð nr. 138/1993. Auk viðtala og ráðgjafar við fjölskyldur hefur fjölskylduþjónustan annast handleiðslu presta og djákna og er sá þáttur vaxandi í starfi stofnunarinnar. Kirkjuráð skipar stjórn, í henni sitja nú Kristrún Heimisdóttir lögfræðingur sem er formaður, séra Anna Sigríður Pálsdóttir og séra Sigfinnur Þorleifsson. Starfsmenn Fjölskylduþjónustunnar eru fjórir, einn sálfræðingur og þrír félagsráðgjafar, öll með framhaldsmenntun í fjölskyldumeðferð og handleiðslu. Það eru þau Elísabet Bertha Bjarnadóttir félagsráðgjafi, Benedikt Jóhannsson sálfræðingur, Guðlaug Magnúsdóttir félagsráðgjafi og Rannveig Guðmundsdóttir félagsráðgjafi. Starfsmenn hafa skipst á að vera í forstöðumannsstarfi, tvö ár í senn, en vegna væntanlegra skipulagsbreytinga hefur Guðlaug, sem hefur sinnt starfinu síðan 2007, verið forstöðumaður áfram á árinu 2009. Stöðugildi hafa um nokkurra ára skeið verið 2,6 en voru aukin í 3 frá 1. janúar 2008. Heimild var fyrir 3,2 stöðugildum og voru þau fullnýtt frá og með 1. maí sama ár. Nú liggur fyrir kirkjuþingi tillaga að nýjum starfsreglum.

Um meðferð kynferðisbrota og siðareglur vígðra þjóna og annars starfsfólks kirkjunnar
Á fundi kirkjuráðs þann 19. júní s.l. var fjallað m.a. um kynferðisbrot og siðferðisbrot innan þjóðkirkjunnar. Af því tilefni samþykkti kirkjuráð eftirfarandi:

- að vinna að siðareglum fyrir presta og djákna og allt starfsfólk kirkjunnar sem byggi á núverandi siðareglum presta og öðrum siðareglum sem settar hafa verið í kirkjulegu starfi
- að beita sér fyrir endurskoðun starfsreglna kirkjunnar um meðferð kynferðisbrotamála
- að enginn geti verið í þjónustu þjóðkirkjunnar sem gerst hafi sekur um kynferðisbrot
- að leita allra annarra leiða til að kirkjan geti tekið á slíkum málum af festu með faglegum vinnubrögðum og fyrirbyggjandi aðgerðum svo og aukinni aðstoð við þau sem líða vegna slíkra mála og þau samtök sem starfa í þeirra þágu.

Nú hafa verið samin drög að siðareglum vígðra þjóna og annars starfsfólks kirkjunnar sem liggja fyrir kirkjuþingi nú til umræðu og staðfestingar. Þar eru m.a. ákvæði sem fjalla um heimild yfirmanna til að kalla eftir sakarvottorði starfsmanna í barna- og æskulýðsstarfi.

Starfsreglur um meðferð kynferðisbrota innan íslensku þjóðkirkjunnar hafa verið nú endurskoðaðar. Þar er nú m.a. skilgreint hugtakið kynferðisbrot samkvæmt skilgreiningu hegningalaga og barnaverndarlaga. Einnig er hlutverk fagráðs víkkað að því leyti að það skal fylgja því eftir að mál, sem varða kynferðisbrot, og upp koma innan kirkjunnar, fái viðhlítandi málsmeðferð samkvæmt landslögum og starfsreglum og vera biskupi og kirkjuyfirvöldum til ráðgjafar varðandi mál er tengjast kynferðisbrotum. Þessar breytingar á starfsreglunum liggja nú fyrir þinginu til umræðu og samþykktar.

Þinglýsingar kirkna
Kirkjuþing 2008 ályktaði um nauðsyn þess að koma þinglýsingum kirkjulegra eigna í viðunandi horf eins og áður hefur komið fram. Ráðinn var lögfræðingur til starfa á fasteignasviði í tímabundið verkefni til sex mánaða. Verkefnið felst í því að bjóða sóknarnefndum aðstoð við að skrásetja kirkjur í þinglýsingahluta Fasteignaskrár Íslands.
Ákveðið var að taka 10 kirkjur sem forathugunarverkefni, ýmist í dreifbýli eða þéttbýli. Forathugun þessi er vel á veg komin. Áfangaskýrsla verkefnisins fylgir skýrslu þessari.

Guðfræði- og trúarbragðadeild Háskóla Íslands
Kirkjuráð samþykkti að heimila guðfræði- og trúarbragðadeild Háskóla Íslands að nýta styrk til lektorsstöðu í helgisiðafræðum samkvæmt samningi þar um fyrir árið 2009 vegna lektorsstöðu í sálgæslufræðum. Stefnt er að því viðræður fari fram um guðfræði- og djáknanám sbr. samþykkt kirkjuþings 2006.

Upplýsingatækni
Tekin hefur verið í notkun endurbætt útgáfa af vef kirkjunnar kirkjan.is svo og tru.is.
Unnið hefur verið að þróun þjónustuvefs fyrir sóknir og presta o.fl. Er gert ráð fyrir að þar verði umsóknareyðublöð fyrir sóknir vegna Jöfnunarsjóðs sókna o.fl. Einnig verði starfsskýrslur presta þar og aðgangur að ýmsum upplýsingum. Þá hefur verið unnið að þróun innri vefja kirkjunnar.

Prestsembættin erlendis
Biskup hefur greint prestinum í Kaupmannahöfn frá því að embættið þar verði að öllum líkindum lagt niður. Sjúkratryggingar Íslands munu ekki framlengja samstarfssamning sem verið hefur í gildi um starf prests í Kaupmannahöfn en hann rennur út um næstu áramót. Nú hafa Sjúkratryggingar samið við sjúkrahús í Gautaborg um að sjá um líffæraflutninga en þeir hafa farið fram í Kaupmannahöfn. Framlag frá Sjúkratryggingum vegna embættisins í Kaupmannahöfn fellur því niður um næstu áramót. Auk biskups Íslands og Sjúkratrygginga er utanríkisráðuneytið aðili að samstarfssamningnum. Sams konar samningur er um prestsþjónustuna í Lundúnum en hann rennur út 1. mars 2010. Biskup Íslands hefur ákveðið að fresta því um óákveðinn tíma að auglýsa prestsembættið í London.

Biskupsstofa óskaði eftir umræðum um samning við Sjúkratryggingar Íslands um prestsþjónustu við sjúkrahúsið í Gautaborg vegna íslenskra sjúklinga sem þangað eru sendir í líffæraflutninga. Gangi það ekki eftir verður það embætti væntanlega einnig lagt niður.

Sálmabókin
Kirkjuráð hefur fylgst með vinnu við endurskoðun sálmabókar og hafa dr. Einar Sigurbjörnsson, prófessor, formaður sálmabókarnefndar og Hörður Áskelsson, organisti og söngmálastjóri þjóðkirkjunnar komið á fund kirkjuráðs. Nefndin sem starfað hefur fra árinu 2005 er skipuð fimm fulltrúum, auk formanns svo og fjölmennum ráðgjafahópi.
Meginstofn núverandi sálmabókar sem kom út 1997/2002, er sálmabókin frá 1972 (532 sálmar). Til viðbótar eru sálmar sem gefnir voru út 1991 og nokkrir nýir sálmar 1997. Nefndin hefur farið yfir alla þá sálma sem eru í núverandi sálmabók og er nokkurn veginn ljóst orðið hvaða sálmar verða áfram og hverjir verða felldir niður.
Eftir að söngmálastjóri og formaður sálmabókarnefndar höfðu komið á fund kirkjuráðs hélt sálmabókarnefnd fund 29. september og samþykkti þar eftirfarandi um útgáfu nýrrar sálmabókar: „Í ljósi þess sem fram kom á þeim fundi (fulltrúa sálmabókarnefndar og kirkjuráðs) og fjárhagsstöðu íslensku kirkjunnar var ákveðið að fresta öllum áformum um útgáfu sálmasöngsbókar. Þess í stað verður organistum sent hjálparefni gegnum netið. Einnig var ákveðið að leggja til hliðar að svo stöddu áform um að ný sálmabók skuli vera tilbúin til notkunar 1.sd. í aðventu 2011. Þá er ekki heldur ætlunin lengur að gefa út tvær bækur, eina með nótum og aðra án, heldur eindregið stefnt að því að gefa út eina sálmabók með nótum. Fundurinn samþykkir að skipa sérstaka undirnefnd sálmabókarnefndar til að fara yfir kostnaðinn við útgáfuna. Í henni eru Jón Helgi Þórarinsson, Hörður Áskelsson, Edda Möller og fjármálastjórinn Sigríður Dögg Geirsdóttir, sem sérstakur ráðgjafi nefndarinnar. “ Þessi nefnd hefur þegar tekið til starfa.

Kapella sr. Jóns Steingrímssonar
Samþykkt var að framlengja til þriggja ára, samning vegna Kapellu sr. Jóns Steingrímssonar á Kirkjubæjarklaustri. Samningurinn rann út um síðustu áramót.

Öllum má ljóst vera að Minningarkapella Jóns Steingrímssonar á Kirkjubæjarklaustri hafi sérstöðu vegna mikils fjölda ferðamanna og annarra sem sækja staðinn.
Lokið er nú gerð Eldmessu, stuttrar margmiðlunarmyndar um hamfarir og afleiðingar Skáftárelda, og hafnar sýningar á henni við mjög góðar undirtektir áhorfenda. Þar kemur fram hin mikla trúfesta sr. Jóns og styrk handleiðsla við hin hrjáðu sóknarbörn og marga fleiri. Jafnframt kom skýrt fram í erindum fræðimanna, sem voru flutt við undirbúning myndarinnar, hversu merkilegt bókmenntaverk Ævisaga hans er og Eldritið enn í fremstu röð eldgosarita í heimi. Hróður sr. Jóns Steingrímssonar mun því halda áfram að festast í sessi í huga sívaxandi fjölda innlendra og erlendra ferðamanna, sem heimsækja Kirkjubæjarklaustur.

Eftirfylgd við fólk í erfiðum aðstæðum
Á Kirkjuþingi 2006 var samþykkt að koma á fót tilraunaverkefni um uppbyggingu og eflingu kærleiksþjónustu sem lyti að eftirfylgd við syrgjendur í söfnuðum landsins. Með flutningi tillögunar og samþykkt hennar var mótuð sú stefna að kirkjunni bæri að efla og móta skýrar hvers kyns eftirfylgd við einstaklinga í söfnuðum landsins til að hjálpa þeim að takast á við afleiðingar áfalla og sorgar og vinna úr slíkri reynslu með markvissum og skipulögðum hætti. Með því að eiga verklagsreglur um þetta efni og skýrar hugmyndir og verkferla væri auðveldara fyrir presta og djákna og annað starfsfólk safnaða á hverjum stað að fylgjast með líðan fólks sem á í erfiðleikum og vill þiggja þjónustu kirkjunnar.

Settur var á fót þriggja manna starfshópur sem vann þetta verkefni, kom á fót þróunar- og tilraunastarfi í nokkrum söfnuðum og hafði eftirlit með því starfi og mun vinna síðan úr þeirri reynslu sem þar fæst.

Nú fer þessu tilraunaverkefni að ljúka og í ársbyrjun 2010 mun vinnuhópurinn móta tillögur og kynna þær. Tillögurnar felast í að benda á varðaða leið með syrgjendum í tiltekinn tíma þar sem unnið er með syrgjendum við sálgæslu, veittur andlegur og trúarlegur stuðningur, boðið upp á fræðslu, samveru, helgihald, símaviðtöl og annar markviss stuðningur starfsfólks kirkjunnar.

Verkefnið hefur gengið mjög vel og þau sem að því vinna lýst ánægju með að fá þetta verkefni svona vel mótað og skipulagt. Verkefnið verður kynnt og afhent kirkjuyfirvöldum vorið 2010 og verður þá öllu kirkjulegu starfsfólki heimilt að nýta sér það og hafa aðgang að því. Telur vinnuhópurinn að þar muni kirkjan eignast hentugt og aðgengilegt tæki til að efla enn aðstoð við fólk í erfiðum aðstæðum og gera þá aðstoð markvissari og faglegri.

Árbók kirkjunnar 2008
Skýrslur kirkjulegra stofnana og nefnda birtast í Árbók kirkjunnar sem nær yfir tímabilið frá 1. júní 2008 til 31. maí 2009. Árbókin var send þingfulltrúum eftir að hún kom út.

IX. Lokaorð
Kirkjuráð hefur fjallað um ýmis önnur mál sem unnt er að lesa um í fundargerðum ráðsins á heimasíðu kirkjunnar. Einnig skal vísað til greinargerðar framkvæmdastjóra kirkjuráðs í Árbók kirkjunnar 2008-2009. Þá fylgja skýrslu þessari gögn til frekari skýringa.

Í október 2009
Kirkjuráð

Fylgiskjöl:
Áfangaskýrsla um þinglýsingar kirkna
Áfangaskýrsla nefndar um æskulýðsstarfið í prófastsdæmunum
Námskrár barna- og æskulýðsstarfs 0-18 ára
Trúfræðsluáætlun 0-18 ára
Skýrsla Þjóðmálanefndar
Skýrsla nefndar um eftirfylgd við fólk í erfiðum aðstæðum