Biskupsstofa
Laugavegi 31, 150 Rvk.
Sími 528 4000, fax 528 4098
kirkjan@kirkjan.is

Kirkjuþing
Safnaðarheimili Grensáskirkju
Háaleitisbraut 66, 108 Rvk.
Sími 856 1542
kirkjuthing@kirkjuthing.is

Leiðarstýring

Ræða forseta við slit kirkjuþings

Virðulega kirkjuþing.

Þá erum við komin að leiðarlokum í þessari lotu sem hefur í senn verið krefjandi og gefandi. Sú hugsun verður æ áleitnari að kirkjuþing þurfi að koma saman oftar en einu sinni á ári til þess að geta í raun gegnt því mikilsverða hlutverki að fara með æðsta vald í málefnum þjóðkirkjunnar. Aukakirkjuþing voru kvött saman í ár og í fyrra en þar á undan var það nánast óþekkt. Þessi aukakirkjuþing voru haldin vegna sérstakra aðstæðna, annars vegar vegna niðurskurðarkröfu ríkisins og erfiðrar fjárhagsstöðu þjóðkirkjunnar og hins vegar vegna skýrslu rannsóknarnefndar kirkjuþings um viðbrögð og starfshætti kirkjunnar vegna ásakana um kynferðisbrot. Með frumvarpi til nýrra þjóðkirkjulaga, sem væntanlega fær brautargengi á næsta ári, sækist kirkjuþing eftir enn meiri ábyrgð og ákvörðunarvaldi, þar á meðal raunverulegu fjárstjórnarvaldi innan kirkjunnar. Náist þetta fram er enginn efi á því að kirkjuþing þurfi að koma saman að minnsta kosti tvisvar á ári. Hér skiptir líka máli að forysta kirkjuþings í stefnumarkandi málum kirkjunnar á svo mörgum öðrum sviðum en fjármálum kallar á meiri samfellu og stöðugleika í störfum og ákvörðunartöku þingsins. Vikutími að hausti nægir ekki lengur til þess að kjörnir fulltrúar á kirkjuþingi nái að koma sjónarmiðum og stefnumótun í viðunandi farveg til þess að kirkjuþing geti haft þau áhrif sem því eru nauðsynleg til þess að veita raunhæfa forystu. Að þessu þarf að gefa gaum á næstu misserum vegna þess að í umróti samtímans aukast kröfur til kirkjunnar og hún verður að gera allt sem í hennar valdi stendur til að reynast vandanum vaxin.

Eftir aukakirkjuþingið í sumar um einhuga fyrstu viðbrögð við skýrslu rannsóknarnefndar kirkjuþings var ómaklega að því vegið. Sumir sögðu að kosning úrbótanefndarinnar hefði verið til þess eins fallin að kæfa málið og svæfa þótt öllum hugsandi mönnum hefði átt að vera ljóst að hér var aðeins verið að stíga fyrsta skrefið. Öðrum sýndist, með orðum Páls postula til Korintumanna, að nú væri „hagkvæm tíð”, nú væri „hjálpræðisdagur” fyrir alla forystu þjóðkirkjunnar, hvern einasta kirkjuþingsfulltrúa, forseta kirkjuþings, kirkjuráð og biskup Íslands, að stíga til hliðar og viðurkenna að henni hefði mistekist að stýra skipinu heilu út úr brotsjónum – og var þó rétt verið að láta úr höfn! Í forystugrein Fréttablaðsins skömmu eftir aukaþingið var sagt að margir hafi bundið vonir við kirkjuþingið og viðbrögð þess hljóti því að vera mikil vonbrigði öllum þeim sem vilji vera þátttakendur í samfélagi kirkjunnar og vilji treysta fulltrúum hennar. Hér er á ferðinni mikil dómharka án allrar ábyrgðar, án sanngirni og án sannleiksleitar. Öll þessi viðbrögð bera vott um vanstillingu og veikburða kristilegt þolgæði og eru í raun og veru í algjörri mótsögn við málefnalegt framlag ykkar kirkjuþingsfulltrúa, bæði á aukaþinginu og á þessu þingi. Um það verður ekki lengur deilt að þjóðkirkjan er í forystu þeirra sem vilja taka höndum saman um fyrirmyndarvinnubrögð vegna ásakana um ofbeldi og misnotkun á kirkjulegum vettvangi. Það hefur ljóslega sýnt sig í störfum þessa kirkjuþings og það mun koma enn betur í ljós í þeim viðamiklu verkefnum á þessu sviði sem framundan eru.

Fyrir þetta kirkjuþing voru lögð 36 mál. 10 þeirra voru þingmannamál, kirkjuráð flutti 15 mál, biskup Íslands 8 mál, forsætisnefnd eitt mál og innanríkisráðherra eitt mál. Auk þess var sú nýlunda á þessu kirkjuþingi að undir sérstöku málanúmeri voru lagðar fram til umræðu skýrslur þjóðmálanefndar og hins svonefnda framtíðarhóps kirkjuþings. Verkaskiptingu nefnda var þannig háttað að allsherjarnefnd fékk 12 mál til meðferðar, fjárhagsnefnd 10 mál og löggjafarnefnd 13 mál. Kirkjuþing hefur afgreitt þessi mál með 9 starfsreglum, 21 þingsályktun, einu frumvarpi til laga um breytingu á þjóðkirkjulögum auk breytingar á stofnskrá fyrir Stofnun dr. Sigurbjörns Einarssonar og staðfestingar á reglum um Þingvallakirkju. Í fyrsta skipti í sögunni voru allir formenn og varaformenn nefndanna konur og þær hafa allar skilað verki sínu vel og örugglega þannig að mikill sómi er að. Fyrir það skulu þær hafa heila þökk okkar hinna.

Flest eru þessi mál þýðingarmikil í starfi og stefnumörkun þjóðkirkjunnar. Þau eru öll borin fram af góðum huga og vilja til umbóta. Sum þeirra lúta að hinni veraldlegu ásýnd sem á hverjum tíma verður að svara kalli samtíma síns og þeim veruleika sem við lifum í. Önnur vísa fram á veg til þátttöku kirkjunnar í samfélaginu og þeirrar trúarlegu og siðferðilegu forystu sem kirkjunni ber að veita til að geta risið undir því heiti í vitund almennings að vera þjóðkirkja, kirkja sem er öllum opin og alltaf til reiðu og til þess búin að þjóna og líkna, boða fagnaðarerindi Krists bæði í orði og ekki síður í verki, smáu verki og stóru. Þannig kirkja hlýtur að eiga brýnt erindi við samtíma sinn og þar liggur ábyrgð kirkjuþings að treysta þær undirstöður.

Í upphafi þessa kirkjuþings greindi biskup Íslands frá því að hann myndi láta af embætti á sumri komanda. Og nú í lok þingsins hefur komið fram sams konar yfirlýsing frá vígslubiskupi á Hólum. Þetta eru mikil straumhvörf í kirkjunni og það er sannarlega mikil eftirsjá að þessum tveimur öðlingum þótt þeir muni engan veginn hverfa úr vitund og veruleika kirkjunnar. Það er ekki aðeins von mín heldur miklu fremur vissa að þeir muni áfram verða öflugir leiðtogar trúarinnar og vegvísar kirkju og kristni hér á landi um langa hríð. Þótt ég vilji ekki líta svo á að upp sé runnin kveðjustund hlýt ég engu að síður að færa þeim báðum einlægar þakkir kirkjuþings fyrir mikið eljuverk og framúrskarandi störf í þágu þingsins um árabil og ekki síður gjöfula samveru og samvistir í önnum og erli margra þinga. Við óskum þeim báðum og fjölskyldum þeirra gæfu og Guðs blessunar um ókomna tíð.

Ég vil að lokum færa kirkjuþingi innilegustu þakkir fyrir góðar samverustundir og samvinnu, málefnalegar umræður, ótrúlega elju og vönduð vinnubrögð. Ég þakka einnig og ekki síður starfsfólki þingsins fyrir frábærlega vel unnin störf, bæði hér á þinginu og í aðdraganda þess. Ég þakka húsráðendum hér, sóknarpresti og starfsfólki Grensáskirkju hlýju og velvild í garð kirkjuþings fyrr og síðar. Í þessari kirkjulegu mannlífsmiðstöð sem hér stendur er Fjölskylduþjónusta og Hjálparstarf kirkjunnar einnig til húsa. Öllu því góða fólki sem þar starfar færi ég fyrir hönd kirkjuþings bæði þakkir fyrir ómetanleg störf og elju og fyrirbænir um styrk í því mannræktar- og hjálparstarfi sem yfir stendur í hringiðu efnahagsþrenginga og upplausnar og erfiðleika alltof margra heimila í landinu.

Við hófum þetta kirkjuþing með því að hlýða á unaðslega tónlist. Þar var meðal annars sunginn sálmurinn Mikli drottinn, dýrð sé þér eftir séra Kristján Val Ingólfsson vígslubiskup í Skálholti. Það fer vel á því að enda þetta þing með öðrum texta víglubiskupsins um þann frið sem ég vona að fylgi öllum kirkjuþingsmönnum og starfsfólki þingsins heim á leið og á leiðarenda:

Þér friður af jörðu fylgi nú
og friðurinn himni frá.
Og lækjanna friður sé með þér
og friður um höfin blá.
Djúp kyrrð komi yfir þig.
Guðs frið gefi Drottinn þér.

Kirkjuþingi 2011 er slitið.